تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا در مبانی قانونی، شیوه دادرسی و نوع مجازاتها ریشه دارد؛ به صورتی که نظام کیفری اروپا بر حقوق بشر، دادرسی عادلانه و بازپروری متهم تاکید داشته اما نظام کیفری ایران متاثر از فقه اسلامی و مجازاتهای شرعی است.
ماهیت قوانین در ایران و اروپا و منابع آن
تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا برای ایرانیان مقیم کشورهای اروپایی حائز اهمیت است و افراد بایستی قوانین مربوطه را شناخته و حتی در این زمینه از وکیل بین المللی کمک بگیرند تا عدم شناخت تفاوتها برایشان دردسرساز نشود. بررسی تفاوتها را از ماهیت قوانین و منابع آن آغاز میکنیم:
- نظام کیفری ایران مبتنی بر قوانین شرعی و مصوبات مجلس بوده و قوانین جزایی در کشورمان تحت تاثیر فقه اسلامی و مقررات مدرن هستند که شامل مجازاتهای تعزیری، قصاص، دیه و حد میشوند.
- کشورهای اروپایی معمولا از نظام حقوقی مدنی یا Common Law پیروی میکنند. تفاوت مهمی که در این زمینه وجود دارد آن است که قوانین کیفری در این کشورها مبتنی بر اصول حقوق بشر و منع شکنجه بوده و معمولا مجازاتهای بدنی ممنوع است.
حقوق متهم در ایران و اروپا
طبیعتا تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا بر حقوق متهم در دادگاههای خارجی تاثیر میگذارد؛ در ایران متهم حق دفاع از خود را داشته و امکان همکاری با وکیل هم وجود دارد. (وجود محدودیتها برای پروندههای امنیتی و حساس را باید در نظر داشت). در ایران اعتراف متهم در فرآیند قضایی حائز اهمیت بوده و فشار بر متهم برای اعتراف نیز گاها انجام میشود. در اروپا، متهم از حقوق گسترده و شفافی برخوردار بوده و حق سکوت، حق وکیل، حق محاکمه عادلانه و… دارد. ایرانیان مقیم کشورهای اروپایی باید حقوق خود را بشناسند و توجه داشته باشند که سیستم اروپایی تحت نظارت نهادهای مستقل قضایی عمل میکند.
تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا در روش دادرسی
یکی دیگر از تفاوتهایی که باید به آن بپردازیم، تفاوت روش دادرسی در ایران و اروپاست. در ایران، سیستم کیفری اغلب از نوع دادگاه تحقیقی بوده و قاضی هم برای تحقیق و هم برای صدور حکم اقدام میکند و در اروپا، سیستمها یا adversarial بوده یا Law court. در اروپا معمولا قاضی نقش مستقل در بررسی و صدور حکم دارد اما حضور هیئت منصفه در برخی کشورها رایج است. روندها ممکن است در ایران طولانیتر بوده و گاها شفافیت لازم را دارا نباشد.
مجازاتها و اهداف آن
در ایران مجازاتها اغلب جنبه بازدارنده و تنبیهی دارند و علاوه بر حبس، مواردی چون شلاق، قصاص و اعدام نیز در ایران در نظر گرفته میشود. در واقع در ایران، بازپروری و اصلاح مجرم چندان مورد توجه نیست و این در حالی است که در اروپا، مجازاتها معمولا متناسب با جرم و با هدف بازپروری مجرمین در نظر گرفته میشوند. در کشورهای اروپایی معمولا مجازات بدنی وجود نداشته و زندانها برنامههای آموزشی، روانشناختی و… ارائه میدهند.
تبعیض و حقوق اقلیتها در ایران و اروپا
تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا در تبعیض و حقوق اقلیتها هم نمود پیدا میکند. در ایران، بعضی مقررات مبتنی بر شریعت میتواند محدودیتهایی برای اقلیتهای دینی، زنان و… ایجاد کند و این در حالی است که در اروپا، قوانین کیفری مبتنی بر اصول برابری و حقوق بشر بوده و حقوق برابر برای تمام افراد (حتی اگر مهاجر باشند) در نظر گرفته میشود. چنانچه میخواهید درباره سیستم کیفری یک کشور خاص اطلاعات به دست آورید، میتوانید با وکیل ایرانیان خارج از کشور از گروه لاهه در ارتباط باشید.
تاثیر تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا بر ایرانیان مقیم
تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا برای ایرانیان مقیم کشورهای اروپایی به چه صورت بوده و چه تاثیراتی دارد؟ ایرانیان مقیم اروپا، تابع قوانین کشور محل اقامتشان هستند و در صورتی که جرم یا تخلفی صورت بپذیرد، مجازات مطابق قوانین کشور محل اقامت در نظر گرفته میشود اما در برخی موارد خاص ممکن است سیستم قضایی ایران هم تاثیرگذار باشد. توجه داشته باشید که اجرای مستقیم مجازاتهای ایران در اروپا معمولا امکانپذیر نیست. نکته مهم دیگر آن است که قوانین اروپا تضمین میکنند که هیچ تبعیضی بر اساس تابعیت، مذهب و… اعمال نشود، مگر در موارد استثنا که مرتبط با امنیت ملی هستند.
مشاوره با گروه لاهه
با توجه به تفاوت سیستم کیفری ایران و اروپا که در مقاله راجع به آن صحبت کردیم، مشاوره و همکاری با وکیل متخصص در این زمینه نقش کلیدی در پیشگیری از مشکلات حقوقی دارد و مشاوره شما با وکیل آشنا با حقوق کیفری و بین الملل میتواند از سوء تفاهمهای قانونی جلوگیری کند؛ لذا پیشنهاد میکنیم که در صورت مواجهه با پروندههای کیفری در کشورهای اروپایی حتما از وکلای بین المللی گروه لاهه کمک بگیرید. برای این منظور میتوانید با شمارههای نمایش داده شده در صفحه تماس گرفته و وقت مشاورهتان را رزرو کنید.
سوالات متداول
نظام کیفری ایران مبتنی بر قوانین شرعی و مصوبات مجلس بوده و قوانین جزایی در کشورمان تحت تاثیر فقه اسلامی و مقررات مدرن هستند اما کشورهای اروپایی معمولا از نظام حقوقی مدنی یا Common Law پیروی میکنند. تفاوت مهمی در آن است که قوانین کیفری در این کشورها مبتنی بر اصول حقوق بشر و منع شکنجه بوده و معمولا مجازاتهای بدنی ممنوع است.
در ایران، سیستم کیفری اغلب از نوع دادگاه تحقیقی بوده و قاضی هم برای تحقیق و هم برای صدور حکم اقدام میکند و در اروپا، سیستمها یا adversarial بوده یا Law court. در اروپا معمولا قاضی نقش مستقل در بررسی و صدور حکم دارد اما حضور هیئت منصفه در برخی کشورها رایج است. روندها ممکن است در ایران طولانیتر بوده و گاها شفافیت لازم را دارا نباشد.
در ایران مجازاتها اغلب جنبه بازدارنده و تنبیهی دارند و علاوه بر حبس، مواردی چون شلاق، قصاص و اعدام نیز در ایران در نظر گرفته میشود اما در اروپا، مجازاتها معمولا متناسب با جرم و با هدف بازپروری مجرمین در نظر گرفته میشوند. در اروپا معمولا مجازات بدنی وجود نداشته و زندانها برنامههای آموزشی، روانشناختی و… ارائه میدهند.
معمولا خیر؛ افراد در چنین شرایطی باید حتما از وکلای بین المللی کمک بگیرند تا راهکارهای جایگزین را شناخته یا در صورت امکان، برای تنفیذ حکم و اجرای آن در اروپا اقدام نمایند.
خیر؛ قوانین اروپا تضمین میکنند که هیچ تبعیضی بر اساس تابعیت، مذهب و… اعمال نشود، مگر در موارد استثنا که مرتبط با امنیت ملی هستند.
